Aftur á forsíðu->

Mynd við greinina í Veru og forsíða Veru blaðsins þar sem greinin birtist.

Frá Femínistafélaginu

Við leggjum áherslu á samfélagslega ábyrgð en til þess að það gangi þarf að draga ofbeldið út úr skápnum og upplýsa fólk um það.

Berjast gegn kynbundnu ofbeldi

Í Femínistafélagi Íslands eru starfandi ellefu starfshópar og mun hver hópur greina frá starfsemi sinni í VERU. Að þessu sinni er það Ofbeldisvarnarhópurinn.

Ofbeldisvarnarhópurinn kom fyrst saman á fundi í maí 2003, Í hópinn eru skráðir um 40 femínistar en á fundina mæta 8 -15 manns hverju sinni. Ofbeldisvarnarhópurinn fundar 3 - 4 sinnum í mánuði. Markmið hópsins er að berjast gegn kynbundnu ofbeldi. Kynferðislegt ofbeldi er grófasta birtingarmynd kynjamisréttis á Íslandi sem og annars staðar. Við lítum á klám og vændi sem birtingarmynd kynferðislegs ofbeldis og viljum fara hina svokölluðu sænsku leið svo að vændiskúnnar séu sekir gagnvart lögum. Ofbeldisvarnarhópurinn er í góðu samstarfi við Stígamót og fær að nýta húsnæði Stígamóta undir fundi. Rúna Jónsdóttir fræðslufulltrúi Stígamóta situr fundi hópsins en okkur er mikilvægt að nýta reynslu fyrri kynslóða í baráttunni. Ofbeldisvarnarhópurinn vill að kastljósinu sé beint að ofbeldismönnunum. Umræðan hefur mikið snúist um þolendur ofbeldisins og skömmin hefur átt heima hjá þeim. Skömmin á að vera hjá hjá þeim sem fremja ofbeldið.
Kynferðislegt ofbeldi byggir ekki á dýrslegum hvötum heldur á valdi – valdi karla yfir konum og börnum. Hópurinn telur að með samstilltu átaki allra þjóðfélagsþegna megi útrýma kynferðislegu ofbeldi. Við leggjum áherslu á samfélagslega ábyrgð en til þess að það gangi þarf að draga ofbeldið út úr skápnum og upplýsa fólk um það. Það þarf að ræða það í skólum, á vinnustöðum, á heimilum og alls staðar þar sem fólk kemur saman. Þannig auðveldum við þeim sem verða fyrir því að leita sér hjálpar og vinna úr sárunum og fáum stráka og karla til að taka ábyrgð.

Ofbeldisvarnarhópurinn hefur verið virkur í vor og í sumar:

Hópurinn tók þátt í göngunni 1. maí.
* Fulltrúi hópsins hélt ávarp í Þjóðleikhúskjallaranum 1. maí.
* Fulltrúar okkar hafa komið fram í sjónvarpi, útvarpi og blöðum.
* Seldum merki fyrir utan Goldfinger og bentum þannig á alvarleika tilvistar nektardansstaða á Íslandi.
* Vorum í samstarfi við karlahópinn fyrir verslunarmannahelgina. Fengum poppstjörnur í lið með okkur sem tóku afstöðu gegn nauðgunum.
* Lásum ástarljóð og ástarfrasa út um glugga Stígamóta á Menningarnótt. Tilgangurinn var að mæla með ást og virðingu í stað þess að mótmæla ofbeldi.
* Auk þess er hópurinn umræðuvettvangur fyrir fólk sem ekki stendur á sama um klámvæðinguna og ofbeldið sem henni fylgir og vill gera eitthvað í málinu!

Halla Gunnarsdóttir

Ógnvænlegasta staðreyndin er sú að hátt í 50% okkar hefur verið nauðgað. Enginn þessara nauðgara hefur verið kærður. Allir ganga þeir frjálsir.

Þetta er ekki sú veröld sem ég vil
Ræða Höllu Gunnarsdóttur í Þjóðleikhúskjallaranum 1. maí 2003

Og seinna börnin segja
sko mömmu! hún hreinsaði til
og seinna börnin segja
þetta er einmitt sú veröld sem ég vil.

Það vill svo til að ég er þetta barn sem sungið er um. Og ég segi svo sannarlega: Sko mömmu! Hún hreinsaði til.... Ég hef ýmis réttindi sem ekki hafa alltaf þótt sjálfsögð. Ég hef rétt til að stunda nám, rétt til að stjórna mínum barneignum, rétt til að vera fjárhagslega sjálfstæð og rétt til að ráða yfir mínu eigin lífi.
En eitthvað stendur í mér að segja: Þetta er einmitt sú veröld sem ég vil!
Mig langar til að segja ykkur frá mér og vinkonum mínum, níu kvenna hópi. Við njótum okkar frelsis og eltum draumana okkar eftir fremsta megni. Þannig eru flestar okkar í háskóla, flestar höfum við dvalið erlendis og allar höfum við unnið störf sem samræmast okkar áhugasviði.
Engu að síður er eitthvað sem ekki samræmist veröldinni sem ég vil:
* Fimm okkar eiga feður eða stjúpfeður sem eru alkóhólistar og hafa þurft að alast upp við það óöryggi og ofbeldi sem fylgir þeim sjúkdómi.
* Ein okkar hefur fengið búlemíu og ein snert af anorexíu.
* Átta okkar eru eða hafa verið óánægðar með holdafar sitt.
* Þrjár hafa farið í fóstureyðingu, þar af ein eftir nauðgun.
* Fjórum okkar hefur verið nauðgað.

Það er nauðsynlegt að taka það fram að við erum mistilbúnar að ræða vandamálin og þess vegna er alls óvíst að ég viti um allan þann vanda sem hefur hrjáð þessar vinkonur mínar. Ógnvænlegasta staðreyndin er sú að hátt í 50% okkar hefur verið nauðgað. Enginn þessara nauðgara hefur verið kærður. Allir ganga þeir frjálsir. Þetta þýðir að ef ég hitti fyrir níu stráka væru líkur á því að fjórir þeirra væru nauðgarar. Nefnilega þeir sem nauðguðu helmingnum af okkar hópi !!
Kynferðislegt ofbeldi er grófasta birtingarmynd þess kynjamisréttis sem fyrirfinnst í þjóðfélaginu. Vændi, klám og mansal flokkast undir kynferðislegt ofbeldi. Í mörgum þessara efnisflokka er talað um frelsi til að velja. En valfrelsinu fylgir einn órjúfanlegur þáttur, nefnilega frelsi til að hafna! Og hann er sjaldnast virtur.
Við getum eflaust ekki sigrast á kynferðislegu ofbeldi hér og nú. En við getum mörgu breytt. Ég tel eitt brýnasta verkefni ofbeldisvarnarhópsins vera að setja skömmina þar sem hún á heima. Hún á ekki heima hjá þeim sem verða fyrir ofbeldinu!! Hún á heima hjá þeim sem fremja það.
Kynferðislegt ofbeldi er margfalt algengara en flest halda. Það er að sjálfsögðu misgróft, allt frá fullum karli sem grípur um brjóst konu á bar og upp í hrottafengnar nauðganir, ítrekaða misnotkun á barni eða mansal.
Ég þori að fullyrða að öll hér inni þekki dæmi um kynferðsilegt ofbeldi. Kámvæðingin sannfærir svo gerendur um að hegðun þeirra flokkist sem eðlilegt kynlíf.
ÞETTA ER EKKI SÚ VERÖLD SEM ÉG VIL!

----------------------------------------
Vandinn er sá að sumir karlmenn líta á það sem sinn sjálfskipaða rétt að geta keypt sér aðra manneskju og farið með hana að vild gegn greiðslu án þess að þurfa að sýna henni þá virðingu sem allar manneskjur eiga rétt á.

Við þurftum að ræða við fréttamanninn og biðja hann að taka ekki myndir af dönsurunum því við vorum ekki komnar þangað til að sýna þær, við vorum komnar til að vekja athygli á kúnnunum.

Ég kaupi konur
Þann 23. júní sóttu nokkrir meðlimir ofbeldisvarnarhópsins málþing á vegum Stígamóta og Evrópusamtakanna ENATW sem bar yfirskriftina „Combating trafficking in woman for prostitution and other forms of sexual exploitation – Best pratices at European level.“ Þarna töluðu fulltrúar frá hinum ýmsu Evrópulöndum og lýstu hvernig vandamálið „verslun með konur“ birtist í þeirra heimalandi. Þessi glæpastarfsemi þrífst í skjóli klámiðnaðarins sem er svo meðtekinn og viðurkenndur í okkar samfélagi. Ekkert lát virðist á eftirspurninni eftir líkömum kvenna og virðist skortur á konum til að gefa sig klámiðnaðinum í tilteknu landi einfaldlega bættur upp með því að flytja konur sem búa við bágar aðstæður og hafa ekki annað val á millli landa. Konum þessum er stundum hreinlega rænt og þær seldar til „velstæðari“ landa, sumar eru plataðar með gylliboðum um nýtt og betra líf og enn aðrar vita að þær þurfa að dansa naktar og jafnvel selja sig en engin þeirra hefur hugmynd um það sem í raun og veru bíður þeirra.

Einn af sænsku gestunum, Gunilla Ekberg, fræddi okkur um vændislöggjöfina í Svíþjóð sem kveður á um að kaupendur vændis séu refsiverðir sem og þeir sem hafa milligöngu um sölu á vændi en þær konur sem stundi vændi séu fórnarlömb slæmra aðstæðna og skuli fá þá hjálp sem þær þurfi að fá. Þessi löggjöf hefur reynst mjög vel og hefur vændi og mansal farið minnkandi í Svíþjóð. Með þessari löggjöf sendir sænski löggjafinn ákveðin skilaboð sem eru
mikilvæg og ræðst um leið að rót vandans. Vandinn er sá að sumir karlmenn líta á það sem sinn sjálfskipaða rétt að geta keypt sér aðra manneskju og farið með hana að vild gegn greiðslu án
þess að þurfa að sýna henni þá virðingu sem allar manneskjur eiga rétt á.
Mansal og vændi blómstra á „strippklúbbum“ um alla Evrópu. Samkvæmt tölfræðinni, upplýsingum sem borist hafa frá ýmsum löndum í Austur-Evrópu og samningum nektardansmeyja sem borist hafa Stígamótum, bendir allt til þess að þetta vandamál eigi sér líka stað á okkar litla Íslandi. Í kjölfar ráðstefnunnar langaði okkur til að fá þá sem líta á klámiðnaðinn sem sjálfsagðan til að hugsa um sinn þátt í því að skapa hina óseðjandi eftirspurn.
Við létum útbúa barmmerki sem á stóð „Ég kaupi konur.“ Við ákváðum að standa fyrir utan Goldfinger í Kópavogi og selja merkin og reyna þannig að fá þá sem skunda þarna inn til þess að hugsa og jafnvel ræða málin við þá sem voru færir um málefnalega umræðu. En afhverju Goldfinger? Af því að það er eini staðurinn á Reykjavíkursvæðinu þar sem einkadans er enn leyfður og það er vitað að vændi þrífst í skjóli einkadansins.

Vændi er ofbeldi
Laugardagskvöldið 28. júní hittumst við klukkan 22.00 fyrir utan Goldfinger í Kópavogi, klæddar í bleika boli sem á stóð „Vændi er ofbeldi“ eða „Manneskja ekki markaðsvara“. Það var ekki laust við að við værum aðeins taugaóstyrkar enda vissum við ekkert hvaða viðbrögð við myndum fá. Fyrsti kúnninn mætti á staðinn og honum var boðið merki til sölu. Hann vildi endilega kaupa en hætti svo við þegar hann sá hvað stóð á merkinu. Hann vildi ekki viðurkenna að hann ætti nokkurn þátt í því að kaupa konur hann sæti bara og drykki kaffi og reykti og horfði á stelpurnar dansa. Sumir keyptu merki og skömmuðust sín ekket fyrir að kaupa konur, fannst það bara sjálfsagt mál í heimi þar sem allt er falt. Aðrir sögðu okkur heimskar og að við vissum ekkert hvað færi fram innan dyra Goldfinger.
Einn maður spurði hvort eiginmenn okkar væru að kaupa okkur þegar við strippuðum fyrir þá. Það var að okkar mati ekki svo, nema eiginmaðurinn þyrfti að borga fyrir strippið. Þetta viðhorf er hinsvegar umhugsunarefni, þ.e að gera ráð fyrir því að konur haldi srippsýningar fyrir eiginmenn sína. Sumir starfmenn Goldfinger vildu kaupa merki fyrir alla fjölskylduna og fannst ekkert athugavert við að dætur þeirra og synir bæru slík barmmerki. „Við erum nú öll að selja okkur,“ sagði einn. Annar svaraði því, aðspurður hvort dóttir hans væri til sölu, „jú, þegar hún giftir sig er eiginmaður hennar að kaupa hana á raðgreiðslum.“ Ungur piltur mætti á svæðið og upplýsti okkur, nokkuð þvöglumæltur, að konurnar gerðu þetta af „fúsum og frjálsum vilja.“

Sjónvarpið mætti á staðinn með myndatökuvél. Það var mjög sláandi að sjá dansarana sem voru að mæta til vinnu sinnar snúast á hæli og taka fyrir andlit sitt um leið og þær komu auga á myndavélina. Þessar sömu konur og dansa berar og brosandi uppi á sviði fyrir framan fréttamenn, þessar sömu konur og völdu þessa vinnu af „fúsum og frjálsum vilja“, þessar sömu konur og fá „gríðarhá laun fyrir að gera það sem þeim finnst gaman,“ þessar sömu konur og eru svo „stoltar af vinnunni sinni“. Já, þessar sömu konur sneru við í uppnámi þegar þær sáu myndatökuvélina.
Dans þeirra fyrir myndatökumenn fréttastofanna er víst samningsbundinn. Hvert var þeirra val þegar þær fengu að ráða? Það var að fela sig. Við þurftum að ræða við fréttamanninn og biðja hann að taka ekki myndir af dönsurunum því við vorum ekki komnar þangað til að sýna þær, við vorum komnar til að vekja athygli á kúnnunum. Þær hlupu inn um aðrar dyr lengra frá myndavélinni enda treystu þær okkur ekki, sem mér finnst ekki skrýtið.
Einnig var forvitnilegt að sjá leigubíla fulla að karlmönnum snúa við í snarheitum og farþegana taka fyrir andlit sitt þegar þeir sáu sjónvarpsvélina. Ætli þetta hafi verið þessir sömu menn sem segja ekkert eðlilegra en að fara á „strippstaði“? Af hverju voru þeir að fela sig? Er einhver skömm að því að stunda þessa staði?
Fimm barna faðir mætti á svæðið og lýsti því hróðugur að hann hefði keypt konur um allan heim. Hann keypti merki og boli sem á stóð „Vændi er ofbeldi“ fyrir tíu þúsund krónur.
Kona nokkur skyldi ekkert í því að við vildum ekki að eiginmenn okkar færu á slíka staði. „Það er bara ekkert traust í sambandinu,“ voru hennar orð. Þessi sama kona upplýsti okkur um það að sex ára gömul dóttir hennar ætlaði að verða nektardansmey og henni fannst það frábær ákvörðun. Okkur
fannst hinsvegar skrýtið að sex ára gamalt barn vissi hvað nektardansmey er.
Mikið var af forvitnu fólki sem gerði sér rúnt í Kópavoginn bara til að skoða hvað við værum að gera. Sumir stoppuðu og spjölluðu við okkur og var það hið besta mál. Nokkuð var um að ungir menn kæmu bara til að kaupa merki og stuða okkur en ákvæðu svo, eftir að hafa rætt við okkur, að kaupa frekar bol með „Vændi er ofbeldi“ áletruninni. Það þótti okkur skemmtilegt. Síðasti kúnninn sem við buðum merki sagði okkur ómerkilegar. Við gáfum dyravörðum staðarins boli og héldum svo heim á leið með 14.500
krónur í gróða. Ágóðinn rennur í Kristínarsjóð en öllu sem safnast í
Krístínarsjóð er varið í að hjálpa vændiskonum á Íslandi að komast út úr vændinu.

Hrafnhildur Hjaltadóttir

Meðmæli á Menninganótt
Ofbeldisvarnarráð Femínistafélags Íslands stóð fyrir meðmælum á Menningarnótt. Meðmælin eru þannig til komin að við erum öll orðin leið á sífelldum mótmælum. Svo að í staðinn fyrir að mótmæla ofbeldi ákváðum við að mæla með því sem við viljum frekar. Að kvöldi 16. ágúst söfnuðumst við svo saman í húsnæði Stígamóta, komum fyrir hátölurum í gluggunum og stilltum upp hljóðnema á miðju gólfi. Þar höfðum við það svo huggulegt fram yfir flugeldasýningu, lásum ástarljóð við kertaljós og hvöttum fólk til að virða hvert annað og elskast.
Auður Alfífa Ketilsdótir
--------------------------------

!!!! í ramma !!!!
Staðreyndir og goðsagnir um nauðganir
Unnið upp úr ársskýrslu Stígamóta 2002 (gefin út 2003) og bæklingi Stígamóta um nauðganir.
Goðsögn:
Gerandi og þolandi þekkjast ekki neitt.
Staðreynd: Í 72,7% nauðgana þekkjast gerandi og þolandi.

Goðsögn: Flestar nauðganir fara fram um Verslunarmannahelgina á útihátíðum.
Staðreynd: Nauðganir eru ekki algengari á útihátíðum en annars staðar. Um 5% nauðgana fara fram á útihátíðum.

Goðsögn: Nauðganir fara fram í skuggasundum.
Staðreynd: Konum er oftast nauðgað á eigin heimili.

Goðsögn: Konur vilja undir niðri láta nauðga sér.
Staðreynd: Nauðgun er það hræðilegasta sem kemur fyrir konu. Engin kona vill láta nauðga sér.

Goðsögn: Sumar konur eiga skilið að vera nauðgað, t.d. þær sem eru of drukknar eða klæða sig í tælandi föt.
Staðreynd: Ekkert réttlætir nauðgun. Allar manneskjur ráða yfir sínum líkama og eiga rétt á að segja nei hvenær sem er.

Goðsögn: Það eru bara sumar konur sem eiga á hættu að vera nauðgað, t.d. fátækar konur eða konur sem stunda mikið kynlíf.
Staðreynd: Allar konur eru í áhættuhópi.

Goðsögn: Konur ljúga því að þeim hafi verið nauðgað.
Staðreynd: Um 2% nauðgunarmála eiga ekki við rök að styðjast.

Goðsögn: Kona sem hefur verið nauðgað er með einhverja líkamlega áverka.
Staðreynd: Fæstir nauðgarar beita líkamlegu ofbeldi.

Goðsögn: Nauðgarar eru geðveikir, alkóhólistar, dópistar eða hafa verið misnotaðir sjálfir sem börn.
Staðreynd: Það er ekkert eitt sem einkennir nauðgara. Þeir eru jafn misjafnir og annað fólk.

Goðsögn: Nauðgarar nauðga vegna þess að þeir eru haldnir kynferðislegum losta.
Staðreynd: Að nauðga snýst ekki um kynferðislega fullnægju heldur yfirráð og vald.

Goðsögn: Nauðgarar nauðga óvart, í hita augnabliksins.
Staðreynd: Langflestar nauðganir eru skipulagðar fyrirfram.

Tölulegar staðreyndir * Þriðja hver kona í heiminum verður fyrir ofbeldi. 23% stúlkna og 8% drengja eru misnotuð sem börn. * Þegar kynferðislegt ofbeldi á sér stað eru ofbeldismennirnir í allt að 99% tilvika karlar og þolendur oftast konur og börn. * 92,2% þeirra sem leituðu til Stígamóta árið 2002 lýsa skömm sem einni af afleiðingum kynferðislegs ofbeldis og 80% lýsa sektarkennd. 58% hafa haft sjálfsvígshugleiðingar. * 8,3% nauðgana sem komu inn á borð Stígamóta árið 2002 voru kærðar til lögreglu. * 2,3% nauðgana sem komu inn á borð Stígamóta árið 2002 enduðu með dómi, sum málanna voru þó enn í vinnslu þegar ársskýrlan var gefin út.

Sett á vef 18-feb-04
Síðast uppfært 18-feb-04
Salvör Gissurardóttir
Á forsíðu vefs Femínistafélags Íslands