Najdeh samtökin í Líbanon

Najdeh
- hjálparsamtök palestínskra flóttakvenna í Líbanon -

Helga Garðarsdóttir, félagi í Femínistafélagi Íslands, skrifar

Frá árinu 1944 hafa verið reknar búðir flóttamanna frá Palestínu í Beirút í Líbanon, Sjathilla-flóttamannabúðirnar. Skammt frá eru aðrar búðir, Shabra. Hópur Íslendinga, sem var á ferð um Mið-Austurlönd nú í apríl, fékk sérstakt leyfi til að fara inn í Sjathilla. Ég ætla ekki að lýsa í smáatriðum því sem fyrir augu bar, en held að ekki sé óviðeigandi að segja að búðirnar séu líkastar skolpræsi ofan jarðar. Þarna hafa Palestínumenn hýrst kynslóð fram af kynslóð í sex áratugi. Þeir geta ekki snúið til baka og þeim býðst ekki að fá líbanskt vegabréf. Fólkið er einfaldlega dæmt til að vera í þessu hryllilega greni.

Menn hýrast þarna ekki í tjöldum, heldur hafa þeir reist fjölbýlishús, en hrædd er ég um að þau standist ekki veikustu jarðhræringar eða náttúruhamfarir ofan jarðar. Stórhættulegar rafmagnslínur hanga utan á húsum og milli þeirra, svalir eru í þann veginn að hrynja, gler vantar í glugga og götur eru þarna engar, heldur forarpyttir milli húsa, fnykur, sem verður ekki með orðum lýst, umlykur allt.

Í öllum þessum hryllingi eru mörg börn nokkuð snyrtilega klædd, en horfðu á gestina eins og þeir kæmu frá öðrum hnetti, með daufum augum sem tilheyra líflausu og þreyttu andliti; andliti og augum aldraðrar manneskju sem þráir hvíldina. Fullorðnir brostu og þeir sem gátu sögðu: Welcome, þegar búið var að segja þeim að gestirnir væru ekki Ameríkanar.

Sameinuðu þjóðirnar hafa svæðið sem flóttamannabúðirnar standa á, til leigu til 99 ára. Af þeim tíma eru þegar liðin 60 ár. Hvað gerist eftir 39 ár veit enginn og ekki er vitað til að menn séu að velta því fyrir sér.

Árið 1982, meðan stríðið í Beirút stóð yfir, hafði ísraelski herinn meginhluta borgarinnar á valdi sínu og þá var Sharon, núverandi forsætisráðherra Ísraels, varnarmálaráðherra sama lands. Hann, sem yfirmaður hersins, lét það óátalið og passaði reyndar að enginn kæmist að til að stöðva það þegar falangistar réðust inn í flóttamannabúðirnar Sjathilla þann 15. september 1982 og skutu viðstöðulaust á íbúana þar, fólk sem hafði nákvæmlega ekkert til að verja sig með. Opinberar tölur segja að 3.000 manns hafði þá verið myrt, en Palestínumenn segja 7.000. Fjöldinn skiptir máli, en meira máli skiptir í mínum huga að vita hvað var gert. Einhverjir muna sjálfsagt eftir því að Sharon neyddist til að segja af sér vegna þessara morða, en hann var talinn ábyrgur fyrir þeim vegna yfirburðastöðu ísraelska hersins í borginni og því að nýta hana ekki til að verja fullkomlega varnarlaust fólkið.

Hinir varnarlausu og landlausu flóttamenn eru allir grafnir í sömu gröf. Hún er nú miðjan í garði sem grindverk hefur verið reist utan um. Íslenski hópurinn fór þangað. Fyrir utan garðinn reyndi einn unglingsstrákur að grýta fólkið, en lögreglan var fljót á vettvang, stöðvaði uppþotin og eins og áður féll allt í ljúfa löð þegar fólkið vissi að útlendingarnir kæmu ekki frá Ameríku.

Það virðist vera regla í samfélögum manna að feður fari með völdin innan heimilis sem utan og þeir gera sér grein fyrir því að synir þeirra þurfa að læra og ná lengra en feður þeirra. En á meðan þeir reyna að greiða götu sona sinna horfa þeir fram hjá aðstæðum dætra sinna og eiginkvenna. Meðal annars þess vegna voru samtökin Najdeh stofnuð árið 1978. Starfsmenn þeirra eru aðallega konur og þær eru félagar í Samfélagi palestínskra flóttamanna.

Najdeh eru sjálfstæð samtök sem starfa bæði innan og utan flóttamanabúða Palestínuaraba í Líbanon. Núna reka þau 12 þjálfunarstöðvar um allt land og bjóða upp á 100 námskeið ár hvert. Samtökin eru stofnuð til að þjálfa og/eða endurþjálfa palestínskar konur, þ.e.a.s. þann hóp flóttamannanna sem er allra verst settur. Markmiðið er að gera konurnar gerendur í eigin lífi. Þetta gerir Najdeh með því að bjóða upp ýmis konar námskeið og starfsþjálfun. Konunum er m.a. kennt að lesa og skrifa á móðurmáli þeirra, arabísku. Þeim sem hafa náð tökum á lestri og skrift býðst að læra ensku. Meðal starfsþjálfunarnámskeiða eru handverksnámskeið, þ.á m. í út-saum. Síðast en ekki síst eru þær fræddar um innviði samfélagsins og um getnaðar-varnir.

Ég gaf mig á tal við konu sem kom sérstaklega til að fara með hópnum um búðirnar og sagði henni að mér þætti verulega erfitt að vera þar og sjá þessi ósköp, en mér þætti athyglisvert að þrátt fyrir afar erfiðar aðstæður væru konur að reyna að hjálpa hver annarri og það segði mér að konur væru í enn erfiðari aðstöðu en karlarnir. Hún kinkaði kolli og spurði hvort ég héldi að við gætum gert eitthvað. Þá fyrst gerði ég mér grein fyrir því að ef ekki yrði sagt frá þessu utan Líbanon, þá væri það vatn á millu þeirra sem vilja fela þetta fólk, og spurði hvernig henni litist á að ég segði frá þessu á vefsíðu félags femínista á Íslandi og kæmi reikningsnúmeri Najdeh þar á framfæri. Eins og ég hefði rétt henni verðmæta gjöf, spurði hún: "Geturðu það?" "Guð mín góð", hugsaði ég, "getur það verið minna?"

Þegar íslenski hópurinn kom aftur út undir bert loft (einhvern veginn fær það orðasamband svo mikla merkingu eftir að maður hefur gengið um stað sem þennan) var ákveðið að hver og einn myndi gefa nokkra dali. Þeir voru síðar lagðir inn á bankareikning Najdeh í nafni hópsins.

Ég vona að engum finnist ég vera að misnota vefsíðu Femínistafélagsins með því að birta hér reikningsnúmer Najdeh.

Association Najdeh
Address: P.O. Box 113-6099 Beirut – Lebanon
Tel.: +961 1 302079 og +961 1 703357
Fax: +961 1 703358
E-mail: association@najdeh.org.ib
Account No. 302871 CC Arab Bank, Ras Beirut

Höfundur Helga Garðarsdóttir