Hvatningarávarp Erlu Sigurðardóttur á framhaldsstofnfundi
Femínistafélags Íslands 1. apríl 2003 í Hlaðvarpanum

Ágætu feministar.

Á undanförnum vikum hefur myndast samfélag feminista á Veraldarvefnum. Þetta eru nýir tímar. Og nú getum við líka verið með, - við sem búum í dreifbýlinu, bæði innanlands og Íslendingar erlendis eins og ég.

Við höfum getað tekið þátt í frjórri umræðu um mikilvæg málefni sem liggja annars í þagnargildi. Fjölbreytnin í umræðunni hefur leitt í ljós að fátt er feministum óviðkomandi. Umræðan fjallar ekki aðeins um dagvistunarstofnanir, líknarmál og hormóna heldur virðast öll málefni hafa feminíska vídd. Áhugi fjölmiðla hefur vaknað og fréttaflutningur undanfarinna vikna borið þess merki. Hugsið ykkur hvað netpóstur getur haft mikil áhrif!

Margir eru með okkur í anda þótt þeir komist ekki hingað í kvöld. Ég man hvernig mér leið úti í Kaupmannahöfn um daginn þegar þið sátuð á stofnfundi Feministafélagsins í Miðbæjarskólanum. Full af eftirvæntingu opnaði ég feministapóstlistann næsta dag þar sem biðu mín slóðir á fréttir – og ekki síst myndir - af fundinum.

Að morgni 8. mars – á alþjóðlegum baráttudegi kvenna – barst bréf frá París þar sem kona sagðist vera á leiðinni í kröfugöngu þar í borg. Síðar sama dag sá ég mynd af þessari göngu í sjónvarpsfréttunum og hugsaði með mér: "Þarna erum við!" Á morgun munu – ekki póstfeministar heldur póstlistafeministar víða um lönd kveikja spenntir á tölvunni sinni til þess að skoða myndir af okkur hér í Hlaðvarpanum.

Mig langar til að hverfa aðeins til fortíðar til að sýna hvernig Netið boðar nýja tíma í baráttu feminista. Fyrir rúmum tuttugu árum stofnuðum við íslenska kvennahópa í Kaupmannhöfn. Þar var fjallað um margt, allt frá uppgjöri sovéskra kvenna við drykkfelldan karlpeninginn, sem þær kölluðu sófariddara - til kynferðislegrar fullnægingar umskorinna kvenna eða kannski frekar skorti á hinu sama. Ekki má gleyma S-Afríkuhópnum sem telur sig hafa frelsað Nelson Mandela. Eftir iðjusaman vetur við lestur og umræður langaði okkur til að miðla af krafti okkar og þekkingu í þágu kvennabaráttunnar á Íslandi. Við prentuðum blaðið "Forvitin rauð í Kaupmannahöfn" og gáfum Rauðsokkahreyfingunni á Íslandi. Ég þori ekki að segja til um hvort rauðsokkum á Íslandi fannst efnisvalið framandi og nýstárlegt en þetta endurspeglaði jafnréttisumræðuna í Borginni við Sundið.

Íslensku kvennahóparnir í Kaupmannahöfn lögðust af eftir þriggja ára starf – það var í takt við andrúmsloftið í Danmörku þar sem róttæknin virtist vera að geispa golunni. En það var engin veginn í takt við þá þróun sem var að hefjast á Íslandi. Sumar okkar sneru heim og tóku virkan þátt í stofnun Kvennaframboðs og Kvennalista. Smám saman rofnuðu tengsl okkar sem eftir sátu við íslenska kvennabaráttu – símtöl voru dýr og fréttir stopular. Áskriftin að tímaritinu Veru var endurnýjuð í byrjun en gjáin dýpkaði milli jafnréttisumræðu á Íslandi og daglegs lífs í útlöndum. En nú eru aðrir tímar! Þegar nýtt tölublað af Veru barst til Kaupmannahafnar hér á dögunum drakk ég það í mig af meiri áhuga en oft áður. Það var léttir að geta hreiðrað um sig uppi í sófa, flett fallegu blaði og lesið yfirvegaðar og vel skrifaðar greinar og viðtöl.

Ný alda feminismans getur nýtt sér framfarir sem orðið hafa á sviði þekkingar og tækni. Í vefsamfélagi feminista búa allir einstaklingar yfir þekkingu og reynslu. Nú getum við – hvar sem við erum stödd á hnettinum – brugðist við vafasömum lausnum á atvinnuleysisvanda, skammarlegu sinnuleysi gagnvart erlendum kynlífsambáttum, glaðhlakkalegum og heimskulegum áherslum í markaðssetningu lands okkar og hvernig þjösnast er á vöggugjöfinni okkar, landinu sem verið er að eyðileggja fyrir komandi kynslóðum. Feminisminn hefur öðlast rödd.

Mig langar til að grípa niður í pistil sem birtist á fyrstu bloggsíðu Salvarar Gissurardóttur, en bloggið hennar Salvarar á einmitt tveggja ára afmæli í dag, 1. apríl. Kveikjan að skrifum Salvarar þennan dag var opna í DV undir fyrirsögninni "Álitsgjafar Íslands – fólkið sem segir okkur hvað er rétt og hvað er rangt og hvað okkur finnst". Salvör skrifar:

"Þarna voru myndir og nöfn á 31 karlmanni og einni konu. /.../ ég kannaðist ekki við neinn nema þá sem voru með mér í skóla í gamla daga eða eru eitthvað skyldir mér. Hef reyndar áður séð þessa einu konu /.../ og hennar framlag sem álitsgjafi er að sögn blaðsins það að armæðast yfir fjarveru kvenna í fjölmiðlum og ástæður þess."

Salvör rekur hvernig fjölmiðlar fjalla mest um aðra fjölmiðla svo úr verður fjölmiðlun um fjölmiðlun um fjölmiðlun og heldur áfram:

"En tímarnir eru breyttir og enginn þarf nú að treysta á fjölmiðlarisa og opinberar fréttastofur sem einu rásina sem lýsir og skýrir framvindu atburða. Rödd hvers einstaklings getur hljómað og náð til þúsunda í gegnum ljósþræði Netsins en þær raddir sem þar kveða nú eru ekki samvalinn kór heldur sundurlausar og hrjúfar og stundum eins og gargandi hávaði."

Ég veit ekki hvort ég er sú eina hér inni sem hugsa um póstlistann okkar – en held áfram að vitna í pistil Salvarar:

"/.../ hér er gjörbreytt fréttamat og frásagnarstíll, hér ægir saman frásögnum af persónulegri reynslu og einkalífi og útleggingum á heimsviðburðum og afkomunni hér á skerinu. Skrifin eru stundum eins og hömlulaus spuni og fara yfir öll mörk og viðmið um hvað við teljum nú sæmandi er að fjalla um í opinberri umræðu. En getur verið að svona tegund af tjáningu eða ritun sé nær almenningi – getur verið að þarna örli á ritstíl og menningu sem mun teygja sig yfir í margs konar miðlun í framtíðinni – getur verið að framsetning frétta og frásagna í hefðbundnum fjölmiðlum í dag sé eins og steinrunnið ritmál sem hefur fjarlægst það mál sem raunverulega er talað í landinu?"

Salvör lýsir því af framsýni hvernig feministar geta gripið Netið sér í hönd til þess að rífa af sér huliðshjálminn og látið raddir sínar heyrast, hvort sem í hlut eiga konur eða karlar, frumbyggjar eða nýbúar, svo ekki sé minnst á okkur í dreifbýlinu.

Þið sem hér sitjið og búið eigið eftir að hittast í heimahúsum og kaffihúsum, skipuleggja aðgerðir og finna þá samkennd sem nærveran gefur. Þar erum við hin fjarri góðu gamni en vefurinn gefur okkur möguleika á að fylgjast með og leggja orð í belg.

Eins og ég nefndi áður hefur póstlistinn rofið einokun fjölmiðlarisanna og opinberra fréttastofa svo notuð séu orð Salvarar. Vefur Feministafélagsins á eftir efla samfélag feminista og vekja sér hljóðs á opinberum vettvangi.

www.feministinn.is