Femínistafélag Íslands fagnar því að kynferðisafbrotakafli hegningarlaga sé endurskoðaður og telur að leiðréttingar hafi verið þörf til að tryggja réttláta málsmeðferð brotaþola í þessum málum. Félagið lýsir þó yfir vonbrigðum með hversu skammt er gengið í hinum nýju ákvæðum og telur að eftir breytingarnar verði staða mála í þessum málaflokki enn á eftir nágrannalöndum okkar og að hagur þolenda kynferðisofbeldis hafi ekki verið nægilega tryggður.

Umsögn um einstaka þætti frumvarpsins:

1. Fyrningarákvæði 1.gr. Ráð femínistafélagsins telur að hér sé of skammt gengið í lengingu á fyrningarfresti á kynferðisafbrotum gegn börnum. Aðeins örfá kynferðisafbrotamál koma til kasta dómstóla hér á landi og undanfarin ár höfum við því miður séð hræðileg dæmi þess að sekt hafi þótt sönnuð í málum af þessu tagi, en ofbeldismaðurinn hafi sloppið við refsingu vegna þess að brotin hafa verið fyrnd. Sérstaða þessarra mála hefur verið rakin hvað eftir annað og það hefur sýnt sig að kynferðisofbeldismenn skýla sér bak við ungan aldur brotaþola og treysta því að þeir sleppi við refsingu vegna þess að þolandinn þorir ekki að segja frá fyrr en brotin eru fyrnd. Eitt dæmi er einu dæmi of mikið að okkar mati. Við teljum að kynferðisafbrot gegn börnum eigi ekki að fyrnast, en til vara teljum við lágmark að þau fyrnist ekki fyrr en brotaþoli hefur náð 40 ára aldri. Taka þarf tillit til eðlis brotanna og þess að þolendur leita sér oft aðstoðar á milli 30 – 40 ára aldurs. Þá þarf möguleikinn á að leita réttarfarsúrræða að vera fyrir hendi.

2. Nauðgun. Ráð Femínistafélagsins telur það mikla framför að skilgreining nauðgunar taki nú líka til misbeitingar á fólki sem ekki geta spornað við verknaðinum, sama af hvað ástæðum það er og að greinin taki einnig til nauðgunar innan sambúðar og hjónabands. Meðlimir ráðsins geta hins vegar ekki skilið hvers vegna nauðgun er einungis talin hafa átt sér stað ef beitt er ofbeldi eða hótunum um ofbeldi. Nauðgun er ofbeldi í sjálfu sér og gróft brot á kynfrelsi manneskju og skiptir engu í því efni hvort afbrotamaður hótar beitingu annars konar ofbeldis um leið. Það er nauðgun ef samþykki þolanda fyrir kynferðismökum liggur ekki fyrir. Ofbeldið sem felst í nauðgun er afdráttarlaust. Í greinargerð sem fylgir frumvarpinu er hugtakið kynfrelsi notað óspart, en þess er ekki getið í lögunum sjálfum og verður ekki annað séð en að frumvarpið gangi mun skemur í þessum efnum en greinargerðin gefur til kynna.

3. Kynferðislegur lágmarksaldur. Femínistafélagið leggur til að kynferðislegur lágmarksaldur verði hækkaður í 16 ár en jafnframt verður sett inn aldursviðmið, þannig að það komi fram að ekki sé átt við jafnaldra heldur eldri einstaklinga sem sækja í börn á unglingsaldri.

4. Kynferðisleg áreitni. Ráð Femínistafélags Íslands fagnar því að kynferðisleg áreitni sé talin hluti af kynbundnu ofbeldi. Félagið vill þó ganga lengra í þessu efni og að fjallað verði um klámvæðingu almannarýmis sem birtingarmynd kynbundins ofbeldis og kynferðislegt áreiti. Íslenskar konur búa því miður við það í auknum mæli að myndefni sem hlutgervir og niðurlægir konur fylli almannarými. Til dæmis er klámblöðum dreift á nær alla blaðsölustaði á Íslandi og klámefni framleitt fyrir íslenskt klámtímarit, þrátt fyrir að dreifing og sala á klámi eigi að heita refsiverð.

5. Vændi. Ráð Femínistafélagsins hafnar þeirri fullyrðingu að vændi sé viðskiptaleg viljabundin athöfn og eigi að lúta sömu lögmálum og sala á þjónustu og vinnuframlagi manns almennt. Vændi er ofbeldi og á að sjálfsögðu að vera refsivert, rétt eins og annað ofbeldi. Seljendur vændis eru þolendur og félagið styður þá afstöðu að ekki eigi að refsa þolendum vændis og að auglýsingar á vændi séu refsiverðar. Við höfnum því þó að kaupendur kynferðisofbeldis sleppi refsilaust og teljum augljósan kynjavinkil á því þar sem flestir kaupendur vændis eru karlmenn.. Ráð Femínistafélags Íslands telur að með þessu sé verið að halda hlífiskildi yfir mönnum sem notfæra sér neyð annarra til að kaupa af þeim kynlífsgreiða. Með þessu er stuðlað að enn frekari markaðsvæðingu kynlífs á Íslandi og við teljum ekki nægjanlegt að beita einungis félagslegum úrræðum til að draga úr vændi þar sem augljóslega þarf að draga úr eftirspurn og það er gert með því að gera kaupendur ábyrga. Að auki teljum við að stjórnvöld hafi ekki tryggt næg félagsleg úrræði og sárlega vantar bæði fjármagn og rannsóknir til að vel megi vera. Það er nauðsynlegt að þjóðfélagið sendi skýr skilaboð um að kaup á vændi sé óásættanleg háttsemi sem brjóti gegn þeim sem kynferðisgreiðar eru keyptir af. Við erum sammála því viðhorfi að til að taka á vændisvandanum þurfi samstillt átak þjóða og teljum óásættanlegt að á Íslandi fari ekki fram neinar rannsóknir af hálfu hins opinbera um umfang og eðli vændis í landinu og að við göngum ekki fram með góðu fordæmi í samfélagi þjóðanna og hvað okkur finnst um menn sem kaupa kynlífsgreiða af öðru fólki. Reynslan sýnir að lögleiðing vændis verður ekki til þess að minnka umfang þess eða hjálpa fólki sem það stundar, heldur þvert á móti eykst mansal og vændi hjá þessum þjóðum, eins og glöggt má sjá dæmi um frá Þýskalandi og öðrum löndum í Evrópu. Til að bæta úrræði í þessum málaflokki er mikilvægt að hér á landi fari fram rannsóknir á umfangi vændis hér á landi.

Eins og fyrr var frá greint telur Femínistafélag Íslands breytingar á hegningarlöggjöf varðandi kynferðisbrot í mörgum atriðum mjög til bóta og að við samþykki þeirra muni réttarstaða þolenda kynferðisofbeldis batna frá því sem nú er. Félagið harmar þó að ekki sé gengið lengra við breytingarnar.