Kæru baráttusystur.
Síðustu dagar hafa verið eins og rússíbanaferð
hjá mér. Það hefur vakið hjá mér
ótrúlega von í brjósti að fylgjast með
viðbrögðunum við kvennafríinu og þeirri
samstöðu sem við konur erum að sýna. Sameinaðar
getum við allt. Sameinaðar getum við náð jafnrétti.
Við höfnum slagorðum eins og góðir hlutir gerast
hægt og segjum í staðinn góðir hlutir gerast
strax. Við getum púað á þá sem reyna
að sundra samstöðu kvenna með því að
segja að konur séu konum verstar og sagt í staðinn
að konur eru konum bestar!
Ég trúi því að þessi dagur marki
upphafið að einhverju stærra og meira. Að nú
virkjum við hver aðra og leitum logandi ljósi að lausnum
til að búa til þá veröld sem við viljum.
En hvernig förum við að því? Við þurfum
að segja skoðun okkar upphátt. Við þurfum að
finna að við eigum rétt á okkar skoðunum og
tilfinningum og við eigum ekki að vera umburðarlynd gagnvart
misrétti. Við eigum að agnúast út í
öll atriði sem varða jafnrétti, bæði stór
og smá því hér duga hvorki vettlingatök
né hænuskref. Við þurfum byltingu. Við þurfum
róttækar breytingar og við þurfum að skoða
heildarmyndina.
Hvað er það sem veldur því að okkur gengur
svona hægt að ná fram jafnrétti? Kynjamisrétti
í okkar samfélagi stafar ekki af einni ákveðinni
ástæðu heldur mörgum samverkandi þáttum.
Til að ná jafnrétti er ekki nóg að skoða
bara launamisrétti og fjölda kvenna í áhrifastöðum.
Það er heldur ekki nóg að skoða bara ofbeldi,
staðalímyndir eða klámvæðingu. Við
þurfum að skoða heildarmyndina til að geta leyst málið
því þetta hangir allt á sömu spýtunni
og vinnur saman í að viðhalda misrétti.
Við búum í markaðsvæddu þjóðfélagi
og þar gilda lögmál markaðarins. Innbyggð í
þau lögmál eru hvorki siðferði, réttlætiskennd
né jafnrétti og því þarf mannlegi þátturinn
að koma þar að verki. Það er okkar að sjá
til þess að við veljum þá hluti sem uppfylla
okkar siðferðis-, réttlætis og jafnréttiskennd.
Það gerir það enginn annar fyrir okkur og ef við
ekki spornum við – ef við ætlum að vera umburðarlynd
fyrir öllu þá erum við ekki að nota frelsið
til að velja og hafna.
Sumt gætum við leyst tiltölulega fljótt ef við
náum samstöðu um það. Við getum útrýmt
launamun fyrir sömu störf strax á morgun með því
að afnema launaleynd. Launaleynd er ekki í samræmi við
lögmál markaðarins því þau gera ráð
fyrir að við höfum allar nauðsynlegar upplýsingar
fyrir hendi til að taka ákvarðanir. Launaleynd stendur
því beinlínis fyrir þrifum að við náum
launajafnrétti. Launakannanir hafa sýnt að hér
ríkir launamisrétti fyrir sömu störf en kannanir
hafa líka sýnt að meirihluti kvenna telur að launamisréttið
sé á öðrum vinnustöðum en ekki þeirra.
Hversu margar konur hér í dag geta sagt með fullri vissu
að maðurinn sem vinnur við hliðina á þeim
sé ekki með hærri laun en þær? Við getum
það ekki ef við vitum ekki hvað hann er með í
laun.
En afnám launaleyndar leysir aðeins hluta vandans. Eftir stendur
að við þurfum að leysa þann launamun sem er á
milli hefðbundinna kvenna- og karlastétta, skiptingu heimilisstarfa
og annarra þátta sem hafa áhrif á starfsval
kvenna og karla og stöðu kynjanna í samfélaginu.
Við þurfum að skoða kynhlutverkin og hvernig þeim
er viðhaldið. Sjálf er ég á þeirri
skoðun að markaðsöflin spili stóran þátt
í að móta samfélagið. Markaðsöflin
eru áhrifaríkt afl því þau spila inn
á langanir okkar og þrár en á sama tíma
móta þau, með öðrum miðlum, hvað þykir
eftirsóknarvert á hverjum tíma. Og hvað er eftirsóknarvert
í fari kvenna í dag? Það þarf ekki að
horfa á tónlistarmyndbönd eða skoða auglýsingar
lengi til að komast að því í hvaða hlutverk
verið er að troða konum. Konur eiga að vera ungar, sætar
og sexý – fáklæddar í kynferðislegum
stellingum innan um fullklædda karlmenn. Mótsögnin í
hlutverkum kynjanna er æpandi og afleiðingarnar eru skelfilegar.
Þetta er ekki sú veröld sem ég vil, hvorki fyrir
sjálfa mig né komandi kynslóðir og það
sem ég hef áhyggjur af er að þau hlutverk sem
við erum að segja ungu kynslóðinni að séu
eftirsóknarverð leiði af sér aukið ofbeldi og
þverrandi virðingu fyrir hvort öðru. Þess vegna
verður ekki jafnrétti nema við snúum vörn í
sókn.
Við berum sameiginlega ábyrgð á að setja jafnréttismálin
í forgang. Jafnrétti kemur ekki af sjálfu sér.
Ekkert hefur áunnist í jafnréttismálum án
baráttu, svo mikið eigum við að hafa lært af
sögunni og ef við höldum ekki vöku okkar getum við
glatað áunnum réttindum.
Kæru konur.
Ég held að margar okkar viti innst inni hverju þarf að
breyta. Lítið í kringum ykkur og sjáið hversu
margar við erum hér sem viljum réttlátari heim.
Við getum alveg búið hann til en til þess að
svo verði þurfum við að hætta að vera hlýðnar
og meðfærilegar – hættum að rækta í
okkur þægu stelpuna sem vill alltaf gera öllum til geðs
og hlustar á þær raddir sem segja að þetta
sé nú allt að koma, þetta komi allt með næstu
kynslóð, að klámvæðingin sé ekkert
til að hafa áhyggjur yfir og að stelpur eigi bara að
vera duglegar í skóla og komast svo áfram á
eigin verðleikum. Við vitum alveg að þetta er ekki satt.
Þetta er ekki allt að koma. Þess vegna er þörf
á okkur. Þess vegna er þörf á því
að við gerumst óþægar og hellum okkur út
í aðgerðir af fullum krafti. Látum raddir okkar
heyrast svo hátt að þær yfirgnæfi þær
raddir sem reyna að draga úr okkur kjarkinn. Ekkert getur stöðvað
okkur ef við bara stöndum saman. Það er ekkert að
óttast – við erum ekki hræddar við jafnrétti!
