Velkomin öll til morgunverðar hjá Femínistafélaginu og til hamingju með daginn!

Alþjóðlegur baráttudagur kvenna á 100 ára afmæli í dag. Fyrir 100 árum síðan stakk þýska baráttukonan Clara Zetkin upp á því á fundi í Kaupmanahöfn að haldinn yrði alþjóðlegur baráttudagur kvenna um þetta leiti árs og 100 árum síðar erum við hér saman komin.

Clara var öflugur femínisti, friðarsinni og sósíalisti í Þýskalandi millistríðsáranna og þegar Adolf Hitler var kosinn til valda árið1933 flutti hún til Sovétríkjanna. Hugmyndasmiðir ríkissósíalismans í Sovétríkjunum (allt karlar) voru þeirrar skoðunar að jafnrétti væri byggt inn í miðstýrt kerfi hans og því eðlileg útkoma. Þessu var Clara ósammála og tókst ósjaldan á við félaga Lenín um nauðsyn þess að femínistar kæmu frekar að mótun samfélagsins. Þegar ríkissósíalsiminn hrundi fyrir 20 árum kom bersýnilega í ljós hvort þeirra hafði haft rétt fyrir sér. Útkoman var sú að konur ríkissósíalísku landanna áttu strax eftir hrun undir högg að sækja. Ein óhuggulegasta birtingamynd þessa var stóraukið vændi og mansal kvenna frá fyrrum sósíalísku ríkjunum sem teygt hefur anga sína til Íslands.

Þegar ríkissósíalisminn hrundi fékk kapítalisminn byr undir báða vængi og frjálshyggjukapítalisminn varð til. Frjálshyggjukapítalisminn boðaði óheft frelsi markaðar en einnig jöfn tækifæri og rétt á grundvelli einstaklingsfrelsis og samkvæmt boðberum hans var leiðin að kynjajafnrétti einföld: Þegar kynjajafnrétti hefði verið náð með lögum kæmi restin af sjálfu sér.

Nýfrjálshyggjukapítalisminn hrundi á Íslandi fyrir 2 árum síðan. Bankarnir féllu hver af öðrum og spilaborgir útrásarvíkinganna (allt karlar) voru afhjúpaðar. Endurreisn landsins er ein erfiðasta áskorun sem þjóðin og stjórnvöld hafa staði frammi fyrir í áratugi, ef ekki frá því að landið fékk sjálfstæði. Stærsta spurningin sem við stöndum nú frammi fyrir er: Á hvaða forsendum og með hagsmuni hverra í huga verður Ísland byggt upp á ný?

Sú ríkisstjórn sem nú situr var kosin í kjölfar stærsta hruns Íslandssögunnar og verkefnin eru mörg og erfið. Þegar þjóðarbúið skreppur saman er nauðsynlegt að endursníða efnahags-stakkinn og gera það vel. Grannskoða hvar verður klippt og skorið og hvar áherslurnar í endurmótuninni eiga að liggja. Við, Femínistafélagið, stöndum nú eins og Clara Zetkin forðum, bjóðum fram og ítrekum nauðsyn á aðkomu okkar og kvennahreyfingarinnar allrar við endurmótun jafnrétts samfélags á Íslandi.

Ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur hefur nú þegar gert marga góða hluti. Kaup á vændi er orðið ólögleg, umræðan um kynjakvóta er orðin að lögum og ágætt frumvarp um breytingu á barnalögum býður afgreiðslu á Alþingi. En síðast en ekki síst, í þessari stuttu upptalningu, þá situr hér í fyrsta sinn í Íslandssögunni ríkisstjórn með jafnt kynjahlutfall innanborðs.

Eins og við öll vitum og mörg ykkar, ágætu ráðherrar, hafið vitnað til, sýna fjölmargar lærðar rannsóknir að jafnt kynjahlutfall í ráðum, stofnunum og nefndum skilar alltaf betri árangri en hreinar karlanefndir og stofnanir. Og betur má ef duga skal. Á meðal margra góðra verka ríkisstjórnarinnar eru hlutir sem hefði mátt gera betur og hægt er að bæta í framtíðinni. Þar vil ég minna á Icesave-nefndina sem í sitja eingöngu karlar, umræðuna um uppbyggingu atvinnulífsins sem er sláandi karlmiðuð og á sama tíma á sér stað óvæginn niðurskurður í grunnskólum og dagvistun barna sem gerir konum enn erfiðara að taka virkan þátt í atvinnulífinu og uppbyggingarferlinu. Þar á ofan hefur átt sér stað stórhættulegur niðurskurður: Niðurskurður á neyðarúrræðum kvenna sem orðið hafa fyrir ofbeldi. Hér minni ég á neyðarmóttökuna, Kvennaathvarfið og Stígamót. Það er lífsnauðsyn að halda þessum athvörfum kvenna gangandi á nægilegu fjármagni í kvenvænu umhverfi. Við höfum ekki efni á því að sleppa því.

Eitt það jákvæða sem hrunið leiddi af sér er sá gríðarlegi samtakamáttur sem myndaðist og endurspeglaðist fyrst í Búsáhaldabyltingunni og fjölmörgum öðrum samtökum. Kvennahreyfingin á Íslandi hefur einnig tekið saman höndum og í þetta sinn sameinast um mál málanna: Baráttuna gegn kynferðisofbeldi. Af því tilefni verður Kvennafrídagurinn í ár – 24 október – tileinkaður baráttunni gegn kynferðisofbeldi. Markmiðið er að halda veglega upp á 35 ára afmæli Kvennafrídagsins og bjóða til veislunnar innlendum og erlendum vinum, og hér reiðum við okkur á ykkar stuðning.

Verkefnið 24 október 2010 felur í sér mörg tækifæri. Tækifæri fyrir ríkisstjórnina og kvennahreyfinguna til þess að taka höndum saman og sameinast í baráttunni gegn kynjamismunun í anda Clöru Zetkin, en ekki síst, liggur í átakinu tækifæri fyrir Ísland og Íslendinga til þess að skapa sér nýja og betri sjálfsmynd og ímynd úr rústum hrunsins: Sjálfsmynd sem byggir á jafnrétti.